Een interview in de schaduw met FIOD-rechercheur Lars

Hey iedereen en welkom terug op mijn leesblog! Zoals jullie ondertussen wel weten lees ik voor de lessen Nederlands dit jaar de thriller Nemesis van Simon de Waal. Voor deze tweede blogopdracht kregen we een best wel toffe taak: we moesten een denkbeeldig interview houden met een personage uit ons boek.

De meesten kiezen dan waarschijnlijk direct voor de hoofdpersoon in dit geval Sylvia van Maele. Maar ik wilde het net even anders doen. Ik heb gekozen voor een belangrijk bijpersonage: Lars van Deurnen. Lars is een rechercheur bij de FIOD (dat is de politie die financiële fraude en witwassen onderzoekt) en hij is een soort rechterhand van Sylvia. Waar zij vooral bezig is met de rechtbank en het papierwerk staat Lars onderzoek te doen naar grote fraudeurs. Ik vroeg me af hoe hij de hele situatie in het boek eigenlijk beleefde. Dus ik stelde me voor dat ik met hem had afgesproken in een rustig café ergens in Amsterdam, ver weg van al de rest van de wereld. Hier gaan we dan.

Dag Lars. Bedankt dat je hier wilde afspreken en even tijd voor me wilde maken, zeker na alles wat er gebeurd is.

"Geen probleem. Al moet ik wel eerlijk zeggen dat ik liever zelf de vragen stel dan dat ik ze moet beantwoorden. In mijn job leer je al snel dat je beter niet te veel praat tegen mensen die je niet kent. Maar goed, je zei dat het voor een schoolopdracht was, dus we zullen maar beginnen, hè. Laat alle vragen maar komen. Ik zal proberen er geen saai politierapport van te maken." 

Laten we er meteen invliegen. In het boek volgen we vooral officier van justitie Sylvia. Jullie moesten veel samenwerken, maar jij werkte toch meer op de achtergrond. Hoe vond je het eigenlijk om met haar samen te werken in deze giga zaak?

"Sylvia is... goh, hoe zal ik het zeggen. Ze is echt een doorzetter. Kijk, bij de FIOD zijn we gewend om vooral naar data en geld te kijken. Wij volgen de bankrekeningen. Dat is best wel traag en saai speurwerk. Sylvia bracht daar een enorme, en soms echt wel gevaarlijke, energie in. Ik had veel respect voor hoe hard ze werkte, maar ik hield toch ook vaak mijn hart vast. Ze wil gewoon koste wat het kost de slechteriken pakken. Maar ze vergeet soms dat de mensen op wie wij jagen, heel erg machtig zijn. Er waren momenten waarop ik echt dacht: 'Sylvia, je bent nu gewoon met vuur aan het spelen.' Maar ja, ze bleef maar gaan. Dat is knap, maar het maakte mijn werk er niet makkelijker op. In tegen deel zelfs het bracht ons in levens gevaar."

Het moment waarop alles ontploft in het verhaal, is wanneer er een belangrijke getuige wordt vermoord. En dat gebeurt gewoon in het huis van Sylvia zelf. Wat dacht jij toen je dat hoorde?

"Je voelt je op zo'n moment echt compleet machteloos. Echt alsof de grond onder je voeten wegzakt. We weten natuurlijk dat we met gevaarlijke gasten te maken hebben, maar normaal gezien blijven familie en het privéleven van politie en justitie buiten schot. Dat is een soort ongeschreven regel in de misdaadwereld. Toen we hoorden dat ze in haar eigen huis hadden toegeslagen, wist ik dat al die regels niet meer telden. Het was niet gewoon een moord, het was een waarschuwing. Ze wilden laten zien dat ze ons overal konden raken en vinden en dat ze nergens zouden stoppen om hun doel te voltooien. Vanaf dat moment was het niet meer gewoon een 'zaak'. Het werd persoonlijk. Ik heb die nachten erna echt amper geslapen. Elk geluidje op straat liet me opspringen."

In Nemisis jagen jullie niet op gewone straatcriminelen, maar op de elite. Rijke zakenmensen in het zuiden van Amsterdam die miljoenen witwassen. Maakt dat jullie werk niet super frustrerend?

"Zeker weten. Kijk, als een kleine drugsdealer een fout maakt, heb je hem meestal zo te pakken. Je verzamelt bewijs, je pakt hem op, en het is klaar. Maar die rijke lui? Die hebben een heel leger aan dure advocaten en slimme boekhouders klaarstaan. Ze maken zo'n ingewikkeld web van nepbedrijven en rekeningen in het buitenland... Daar doe je als rechercheur jaren over om dat uit te zoeken. Maar het ergste is nog hun arrogantie. Ze kijken naar ons alsof wíj vervelend zijn. Ze dragen dure maatpakken en hebben zogezegd propere handen, maar ondertussen betalen ze wel voor illegale wapens en huurmoordenaars met dat witgewassen geld. Ze worden gezien als succesvolle zakenmensen, maar eigenlijk zijn ze veel erger dan de criminelen op straat. Daar kan ik me echt kapot aan ergeren."

De titel van het boek is Nemesis, de godin van de wraak. Had jij tijdens het onderzoek nooit de drang om de regels gewoon te negeren en zelf voor rechter te spelen?

"Als ik nee zou zeggen, zou ik liegen. Dat is het moeilijkste aan politiewerk. Je ziet mensen die echt de vreselijkste dingen doen, en die dan lachend de rechtbank uitlopen omdat hun advocaat een foutje in het papierwerk heeft gevonden. Dat vreet echt aan je. Al die regeltjes... Soms lijkt het wel alsof het systeem gemaakt is om de daders te helpen in plaats van de slachtoffers. Ik heb echt wel nachten gehad dat ik dacht ik gooi men batch weg en ga het op hun manier doen. Maar ja, als je dat doet, word je precies zoals de mensen die je probeert op te pakken. De wet is traag en oneerlijk soms, maar het is wel het enige dat we hebben. Zodra we zelf voor godin van de wraak gaan spelen, gaat alles kapot."

Laatste vraag. Wat is de belangrijkste les die je uit heel deze zaak hebt geleerd?

"Ik denk dat ik gewoon een stuk wantrouwiger ben geworden. Ik wist wel dat er veel corruptie bestond, maar dit was toch wel een wake-up call. Het is best wel hard om te beseffen dat je zelfs je eigen collega's of bazen soms niet volledig kunt vertrouwen. Je leert dat je altijd op je hoede moet zijn. Maar het heeft me ook scherper gemaakt. Het recht zegeviert niet vanzelf, je moet er echt keihard voor knokken."

Lars, heel erg bedankt voor dit gesprek en dat je zo eerlijk wilde antwoorden.

"Jij ook bedankt. En veel succes met je opdracht he."